Stel: je trok als single in bij je nieuwe partner die al een eigen woning had. Nu de relatie serieus wordt, wil je je graag officieel inkopen in die woonst. Dat is een verstandige zet voor je financiële toekomst, maar er komt juridisch heel wat bij kijken. Hoe pak je dit het best aan en wat zijn de gevolgen als de relatie ooit eindigt?
IN HET KORT
- Deeltje kopen: dit verloopt via een notariële akte. Je betaalt hierbij notariskosten en registratierechten (doorgaans het standaardtarief).
- Trouwen: door de woning in de huwelijksgemeenschap in te brengen via een huwelijkscontract, word je mede-eigenaar tegen een lagere kostprijs.
- Bij een breuk: hoe de woning wordt verdeeld, hangt af van je burgerlijke staat en de gemaakte afspraken bij de notaris.
Wat je sowieso beter niet doet, is zomaar mee de woonlening van je partner beginnen af te lossen zonder officiële regeling. Het is niet omdat je jarenlang mee afbetaalt, dat je automatisch mede-eigenaar van de woning bent. Zonder papier heb je bij een breuk juridisch gezien nergens recht op.
Een deel van de woning kopen via de notaris
De meest directe manier is een deel van de woning van je partner overkopen. Dit moet verplicht via een notariële akte. Naast het ereloon van de notaris, krijg je hierbij te maken met de registratiebelasting.
Let op: in Vlaanderen geniet je bij de aankoop van een gezinswoning vaak van een verlaagd tarief van 2% (voorheen 3%). Maar aangezien jij in dit geval slechts een deel van een woning koopt, voldoe je meestal niet aan de voorwaarden voor het verlaagde tarief. Voor verkoopovereenkomsten vanaf 1 januari 2026 komen enkel aankopen die uitsluitend door één of meer natuurlijke personen samen en gelijktijdig gedaan worden in aanmerking voor het verminderd tarief. Hierdoor betaal je in de praktijk vaak het standaardtarief van 12%.
In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kan je mogelijks genieten van een abattement (een vrijstelling op de eerste schijf van 200.000 euro). Maar ook hier geldt de voorwaarde dat het moet gaan om de aankoop van de volledige woning in volle eigendom. Bij een gedeeltelijke inkoop betaal je in Brussel dus de volle 12,5% registratierechten.
Trouwen als goedkoper alternatief?
Het kan fiscaal voordeliger zijn om te trouwen. Je partner kan de woning namelijk in de huwelijksgemeenschap inbrengen. Hiervoor moeten jullie een huwelijkscontract afsluiten bij de notaris. Om de inbreng in evenwicht te brengen, kan jij bijvoorbeeld een gelijkaardig geldbedrag in de gemeenschap onderbrengen.
De kosten hiervoor zijn beperkt:
- Opmaak en registratie: je betaalt enkel voor het opstellen van het contract.
- Kostprijs: reken op 1.200 euro tot 1.500 euro voor een nieuw contract waarbij onroerend goed betrokken is.
- Registratie: de registratie van een huwelijkscontract zelf kost ongeveer 50 euro.
Wat als de relatie op de klippen loopt?
Indien je gehuwd bent en besluit te scheiden via een echtscheiding met onderlinge toestemming (EOT), leg je alle afspraken vast in een echtscheidingsovereenkomst via de notaris. Een van de partners kan de woning dan overnemen mits betaling van een oplegsom (de ‘uitkoopsom’).
Bij een echtscheiding op basis van onherstelbare ontwrichting zal de familierechtbank de knoop doorhakken en een notaris aanstellen voor de vereffening en verdeling van de goederen.
Ben je niet getrouwd? Dan kunnen jullie onderling afspraken maken over de uitkoop, maar het is cruciaal om dit ook weer in een notariële akte vast te leggen. Houd rekening met het verdeelrecht:
- Vlaanderen: 1% voor (ex-)gehuwden en wettelijk samenwonenden; 2,5% voor feitelijk samenwonenden.
- Brussel: het verdeelrecht bedraagt hier altijd 1%.
Loopt er nog een woonlening die jullie samen hebben afgesloten? Dan moet de partner die de woning overneemt ook een ‘ontslag uit hoofdelijkheid’ aanvragen bij de bank. Hiermee wordt de andere partner bevrijd van de betalingsverplichting van de lening.
Ben jij nog op zoek naar een voordelige rentevoet voor jouw hypotecaire lening? Vergelijk snel hypothecaire leningen.