De technologie in onze wagens evolueert razendsnel. Maar wat als je zelfparkerende auto een ongeval veroorzaakt? Of wat als je cruise control het laat afweten? Mijnvergelijker.be legt uit of je al dan niet aansprakelijk bent.
In het kort
- Bestuurder blijft verantwoordelijk: bij systemen zoals parkeerhulp of cruise control ben je wettelijk gezien altijd zelf aansprakelijk voor schade aan derden.
- Assistentie is geen autonomie: de Belgische wegcode beschouwt huidige systemen als hulpmiddelen; je moet dus op elk moment kunnen ingrijpen.
- Toekomstige wetgeving: pas bij volledig autonoom rijden (niveau 3 en hoger) kan de aansprakelijkheid verschuiven naar de fabrikant of softwareontwikkelaar.
Stel: net zoals gewoonlijk laat je jouw parkeerhulp zijn gang gaan zodra je een plekje hebt gevonden in een drukke winkelstraat. Maar plots loopt het fout en raakt jouw bumper die van een andere automobilist. Ook al heb je jouw auto op dat moment ‘overgedragen’ aan een besturingssysteem, wettelijk gezien is er maar één iemand aansprakelijk: jij!
Dezelfde aansprakelijkheid geldt trouwens ook als je een ongeval veroorzaakt terwijl je op een cruise control-systeem of met lane assist rijdt. Jij als bestuurder van de auto blijft altijd aansprakelijk als je met jouw wagen een ongeval veroorzaakt. Ook voor de aansprakelijkheid die jouw verzekeraar hanteert, is dat zo.
Vanwaar die aansprakelijkheid?
Hoewel de technologie in onze auto’s steeds slimmer wordt, beschouwt de Belgische wetgeving de parkeerhulp nog altijd als een assistentiesysteem. Het is dus geen autonome vervanger van de chauffeur. Volgens de wegcode moet jij als bestuurder ten allen tijde jouw voertuig onder controle hebben.
Systemen zoals parkeersensoren, achteruitrijcamera’s of Park Assist (waarbij de auto zelf stuurt) worden gezien als hulpmiddelen. Je moet dus nog altijd zélf kijken en ingrijpen als het systeem een fout maakt. En ja, dat gebeurt soms. De sensoren in jouw wagen kunnen kleine paaltjes of lage obstakels missen.
Let op: vergeet het om hiervoor de fabrikant verantwoordelijk te stellen. Die heeft zich gegarandeerd ingedekt via de kleine lettertjes in de handleiding van jouw wagen.
Wanneer is de fabrikant wel aansprakelijk?
Je kan de fabrikant enkel aansprakelijk stellen voor een ongeval als er sprake is van een technisch defect dat jij niet kon controleren. Denk bijvoorbeeld aan een remsysteem dat blokkeerde terwijl dat niet mocht.
let op: alleen al de noodzakelijke expertise om dit aan te tonen zou je heel veel geld kosten, los van de gerechtskosten. Het is in de praktijk erg moeilijk om aan te tonen dat software of hardware foutief reageerde zonder menselijke tussenkomst.
Hoe zit het met volledig zelfrijdende wagens?
De meeste moderne auto’s in België rijden met systemen van Niveau 1 of 2 (Adaptive Cruise Control, lane assist, parkeerhulp). Dit is wettelijk toegestaan, maar de voorwaarde is wel dat je jouw handen permanent aan het stuur moet houden.
In een volgende fase zal de auto het sturen volledig overnemen. Autonoom rijden op niveau 3 (voorwaardelijke automatisering) bevindt zich in België nog in een overgangsfase. Terwijl het in buurlanden zoals Duitsland al onder strikte voorwaarden is toegestaan, is de wetgeving in België nog niet volledig aangepast voor een algemene uitrol.
Wat brengt de toekomst?
In de toekomst zal de wetgeving ongetwijfeld aangepast worden aan de technologische innovaties. Tegelijk is de kans groot dat het aantal ongevallen door de komst van zelfrijdende wagens behoorlijk zal afnemen. Dit kan dankzij de vele sensoren in de auto, maar ook door het feit dat auto’s met elkaar gaan communiceren.
De komst van almaar meer elektrische wagens zal ook de aansprakelijkheidsregels in de toekomst veranderen. Bovendien zal bij een ongeval met een zelfrijdende wagen wellicht ook de autoconstructeur of een bepaald technologiebedrijf aansprakelijk worden gesteld. Zelfs lokale overheden lopen het risico om aansprakelijk gesteld te worden als een gebrekkige verkeersinfrastructuur de oorzaak is van een ongeval.
